วันนี้ (19 พ.ย. 69) เวลา 07.07 น. นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย พร้อมด้วย นางจิณณารัชช์ สัมพันธรัตน์ นายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย เป็นประธานฝ่ายฆราวาสในพิธีตักบาตรและบรรยายธรรม “โครงการร้อยใจไทย สืบสานราชธรรม ทั้งแผ่นดิน” เพื่ออุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยได้รับเมตตาจากพระราชวัชรสุทธิวงศ์ (เจ้าคุณอารยวังโส) เจ้าอาวาสวัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย (ธ) ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ โดยมี นายเชษฐา โมสิกรัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรี นางจิราภรณ์ โมสิกรัตน์ ประธานแม่บ้านมหาดไทยจังหวัดนนทบุรี นายวิรุฬห์ สิทธิวงศ์ รองอธิบดีกรมการปกครอง นางสาวปาณิสรา กาญจนะจิตรา นางระวีพรรณ แก้วเพียงเพ็ญ รองผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรี พร้อมด้วยหัวหน้าส่วนราชการ นายอำเภอ ผู้บริหารโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า ข้าราชการ พนักงาน เจ้าหน้าที่ และประชาชน เข้าร่วม ณ หอประชุมเจษฏาบดินทร์ ชั้น 9 โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า อ.เมืองนนทบุรี จ.นนทบุรี
โอกาสนี้ พระราชวัชรสุทธิวงศ์ ได้สาธยายธรรมเพื่อนำประกาศราชธรรม ใจความสำคัญตอนหนึ่งว่า วันนี้ทุกคนมาร่วมกิจกรรมด้วยความสงบตั้งมั่น ทั้งกาย วาจา และใจ เพื่อบรรจบกันที่ธรรมะอันเป็นความสงบไม่วุ่นวาย ผู้ประพฤติธรรมย่อมสำรวมกาย วาจา ใจ ให้เป็นศีล สมาธิ และปัญญา โดยอาศัย “สติสัมปชัญญะ” และ “วิริยะ” การเริ่มต้นนั่งตั้งกายให้ตรง กำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกเป็น “ปริกมฺม” เบื้องต้น อันเป็นกรรมฐานของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อทุกคนสงบนิ่งร่วมกันบำเพ็ญกุศลและบูชาธรรม ย่อมเกิดความตื่นรู้ในการกระทำที่ถูกควรและยกธรรมะขึ้นเป็นธงนำชีวิต อันนำไปสู่ธรรมาธิปไตยและความสุขที่แท้จริง
“การรวมจิตใจของชาวไทยย่อมมีสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นแกนหลัก และแผ่นดินดำรงอยู่ได้ด้วยธรรมะของผู้ทรงธรรมในฐานะธรรมราชาและธรรมราชินี บุคคล สังคม และแผ่นดินเป็นระบบที่เกื้อกูลกันผ่านหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา การร่วมปฏิบัติธรรมในยามเช้าจึงเป็นการฝึกให้ผู้พูดและผู้ฟังมีสติไม่ประมาท ระลึกถึงคุณของพ่อและแม่แห่งแผ่นดินด้วยเหตุผลเหนืออารมณ์ เพื่อพึ่งตนเองและพึ่งธรรมะอันเป็นหัวใจของการเจริญบุญกุศลขั้นสูงสุดที่หมู่มารไม่อาจขัดขวางได้” พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าว
ความสงบนิ่งก่อให้เกิดพลังอันยิ่งใหญ่เมื่อตั้งสติอยู่กับปัจจุบันขณะ ดุจพระโพธิสัตว์ที่ทรงตั้งพระหฤทัยบำเพ็ญเพียรใต้ร่มพระศรีมหาโพธิ์จนบรรลุ “สติปัฏฐาน 4” คนทั่วไปมักปล่อยจิตแล่นไปตามอารมณ์เรื่องราวและตกอยู่ในความหลับใหลด้วย “ถีนะมิทธะ” รวมถึง “นิวรณ์ 5” ที่เกิดจากกิเลสอกุศล ทำให้มองไม่เห็นความจริงตามธรรมชาติ การกำหนดรู้ปัจจุบันขณะช่วยให้เห็นความเกิดดับของรูปนามจนเกิดปัญญาและวิปัสสนา ซึ่งเป็นคุณค่าอันประเสริฐยิ่งกว่าการมีชีวิตอยู่ยาวนานโดยไม่รู้แจ้งธรรมะ
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าวต่อไปอีกว่า ““ธรรมะ”คือความเป็นจริงที่ต้องรู้พร้อมกันทั้งกาย วาจา ใจ โดยสิ่งทั้งปวงเกิดขึ้นตามเหตุปัจจัยและต้องอิงอาศัยกัน ชีวิตต้องมีเหตุปัจจัยหล่อเลี้ยงอย่างถูกต้อง และธรรมชาติย่อมฟื้นฟูตนเองได้ด้วยศักยภาพของธรรมชาติเอง ขณะที่มนุษย์เพียงช่วยกระตุ้นให้คืนสู่สมดุล การทำงานหรือดำรงชีวิตด้วยความคุ้นเคยจนเคยชินเกินไปมักทำให้ใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผล และเมื่อสังคมยึดตัวตนเป็นใหญ่ก็จะเกิดความขัดแย้งทั้งระบบ“
พระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงที่ทรงเปรียบพระองค์เป็นป่าผู้ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ สะท้อนปรัชญาแห่งความกตัญญูกตเวทิตาและการพึ่งพาอาศัยกันของป่า น้ำ สัตว์ สังคม และสิ่งแวดล้อม การสร้างคนดีย่อมนำไปสู่สังคมที่ดีและแผ่นดินที่มั่นคง ส่วนความยึดมั่นถือมั่นในตัวตนหรือ “อัสมิมานะ” รวมถึง “มิจฉามานะ” ในยุคเทคโนโลยี เป็นสิ่งที่ทำลายความสมดุล การยกระดับจิตใจจึงต้องอาศัยการนอบน้อมบูชาธรรมและเข้าใจความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็น “อนัตตา” เพื่อไม่ยึดถือเป็น “อัตตา”
“การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมต้องทำเพื่อให้ธรรมชาติคืนสู่สมดุลด้วยศักยภาพของตนเอง ไม่ใช่เพื่อสนองความต้องการของมนุษย์ฝ่ายเดียว ดังที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้วยความเข้าใจธรรมะอย่างลึกซึ้ง การบริหารจัดการต้องใช้เหตุผลและหลัก “สัปปุริสธรรมเจ็ด” ควบคู่กับการปลูกฝังความรักธรรมชาติตั้งแต่เยาวชน เพื่อให้เกิดความรักอันประกอบด้วยธรรมะและเมตตาที่สร้างสรรค์ ไม่ใช่เพียงการบังคับด้วยกฎระเบียบที่ไม่อาจเข้าถึงใจคนได้” พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าวเพิ่มเติม
การทำทานและการปฏิบัติหน้าที่ต้องตั้งอยู่บนจิตที่ประกอบด้วย “อโลภะ” “อโทสะ” และเมตตา เพื่อเกิด “ทานบารมี” และประโยชน์สุขแก่ผู้รับอย่างแท้จริง มิใช่ทำเพื่อหวังผลตอบแทนหรือขาดปัญญา การมีสติในทุกอิริยาบถช่วยให้ไม่ประมาท พ้นจากอกุศลและนิวรณ์ และสามารถแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้ด้วย “ปริปุจฉา” และการยึดหลักอุดมการณ์ หลักการ และข้อปฏิบัติตาม “พระโอวาทปาติโมกข์”
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าวเน้นย้ำว่า “ศีล” คือความสำรวมกาย วาจา ใจ ที่ตั้งอยู่บน “หิริโอตตัปปะ” ความเมตตา และการเคารพความสมดุลของระบบนิเวศและห่วงโซ่อาหารในธรรมชาติ การละเลยสมดุลทางธรรมชาติและธรรมะย่อมนำมาซึ่งความเสื่อมโทรมและโรคภัยไข้เจ็บ ขณะที่วิถีชีวิตสอดคล้องกับธรรมะช่วยให้สุขภาพแข็งแรง ปัจจุบันสังคมเผชิญภาวะสมาธิสั้นจากสิ่งเร้าภายนอก ทำให้ขาดการรับฟังอย่างตั้งใจ การฟังธรรมและปฏิบัติภาวนาจึงต้องอาศัยการตั้งสติและ “โยนิโสมนสิการ” เพื่อพิจารณาเหตุผลอย่างแยบคาย
ผู้ปกครองต้องนำหลักทศพิธราชธรรมอันประกอบด้วยทาน ศีล “ปริจาคะ” “อาชชวะ” “มัททวะ” “ตปะ” “อักโกธะ” “อวิหิงสา” ขันติ และ “อวิโรธนะ” มาประพฤติปฏิบัติเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน การวางใจให้เป็นกลางอย่างมีสติและปัญญาตามหลัก “ตัตรมัชฌัตตตา” ช่วยให้ไม่ติดในความรักหรือความชัง และน้อมนำพระราชปณิธานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติและธรรมะมาสืบสานให้ยั่งยืน
““ธรรมะ”ทั้ง 10 ประการนี้เป็นเครื่องค้ำชูชีวิตให้มีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ เป็นผู้พึ่งตนและพึ่งธรรมะอันทำให้บุญกุศลและคุณธรรมเจริญยิ่งจนก้าวพ้นทุกข์และอุปสรรคทั้งปวง การเรียนรู้ธรรมะเพื่อพ้นทุกข์คือ “อริยสัจธรรม” ในพระพุทธศาสนา ซึ่งน้อมนำมาสวดบูชาพระคุณของสมเด็จพระบรมราชินีและสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงร่วมกันทั้งปวงชนและเหล่าเทวดา” พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าวในช่วงท้าย
สำหรับโครงการ “ร้อยใจไทย สืบสานราชธรรม ทั้งแผ่นดิน” เป็นโครงการตามนโยบายของปลัดกระทรวงมหาดไทย และนายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย ซึ่งได้รับความเมตตาจากเจ้าคุณพระราชวัชรสุทธิวงศ์ เจ้าอาวาสวัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย (ธ) ในพระราชูปถัมภ์ฯ จังหวัดลำพูน ที่มีดำริธรรมในการถ่ายทอดเผยแพร่ราชธรรม คือ “ทศพิธราชธรรม” อันเป็นหัวใจหลักในการปกครองบ้านเมือง ที่คนมหาดไทยในฐานะนักปกครอง และผู้บริหารองค์กร รวมถึงข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐทุกกระทรวง ทบวง กรม ผู้เป็นข้าราชการในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตลอดจนกลุ่มสตรี แม่บ้าน และผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ควรเรียนรู้และถือปฏิบัติเพื่อเสริมสร้างอุดมการณ์ หลักคิด และหลักปฏิบัติในการทำความดีเพื่อสังคมส่วนรวม
“ทศพิธราชธรรมเป็นธรรมของผู้ปกครองแผ่นดิน” เพื่อเดินตามรอยบาทพระราชาผู้ทรงธรรมตามแนวทางที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงถือปฏิบัติ
สมาคมแม่บ้านมหาดไทยเห็นความสำคัญของโครงการนี้ และประกาศบรรจุเป็นแผนการดำเนินงาน พร้อมทั้งชี้แจงทำความเข้าใจให้คณะกรรมการและสมาชิกแม่บ้านมหาดไทยเข้ามามีส่วนร่วมสนับสนุน เพื่อถวายพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ 72 พรรษา โดยได้กราบอาราธนานิมนต์เจ้าคุณพระราชวัชรสุทธิวงศ์ (เจ้าคุณอารยวังโส) เจ้าอาวาสวัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย (ธ) ในพระราชูปถัมภ์ฯ เป็นประธานขับเคลื่อนโครงการร่วมกับพระสงฆ์ในปกครองจากวัดสาขาต่าง ๆ ทั่วประเทศ
และเพื่อเป็นการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมีต่อปวงชนชาวไทยในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจเคียงคู่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตลอดรัชสมัย พระองค์ทรงถือปฏิบัติทศพิธราชธรรมตามแนวทางดังกล่าวเช่นเดียวกัน โดยเปรียบเสมือน “ธรรมราชา” คือธรรมะของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ “ธรรมราชินี” คือธรรมะของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
สำหรับ “โครงการร้อยใจไทย สืบสานราชธรรม ทั้งแผ่นดิน” ปัจจุบันได้ดำเนินการไปแล้ว 42 จังหวัด ทั่วประเทศ มุ่งเน้นส่งเสริมข้าราชการและพุทธศาสนิกชนร่วมกันบูชาธรรม เพื่อรับสารธรรมสู่การประพฤติปฏิบัติด้วยความพร้อม ความตั้งใจ และเข้าใจ อันจะก่อให้เกิดพลังอย่างแท้จริง ซึ่งเป็นพลังของแผ่นดินที่เกิดขึ้นในจังหวัดต่าง ๆ เพื่อร่วมกันอุทิศถวายพระราชกุศล แสดงออกถึงความจงรักภักดี ความกตัญญูกตเวที และสร้างพลังความดีให้แก่ประเทศชาติบ้านเมืองยิ่ง ๆ ขึ้นไป
กองสารนิเทศ สป.มท.
ครั้งที่ 1283/2569 วันที่ 19 พ.ย. 2569
