วันนี้ (18 ส.ค. 69) เวลา 09.00 น. ที่กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ถนนพระรามที่ 6 กรุงเทพฯ นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้ นายอัธยา นวลอุทัย ผู้ช่วยปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นผู้แทนนำข้าราชการ พนักงาน เจ้าหน้าที่ สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย วางพุ่มดอกไม้ถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช (รัชกาลที่ 4) “พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย” เนื่องใน “วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ” ประจำปี 2569 โดยมี ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการข่าวกระทรวงมหาดไทย ผู้เชี่ยวชาญ ผู้อำนวยการกลุ่มงาน ในสังกัดกอง สำนัก ศูนย์ สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย เข้าร่วมพิธีด้วยสำนึกและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ
เหตุการณ์อันเป็นประวัติศาสตร์ที่สำคัญทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีดาราศาสตร์ของประเทศไทย เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2411 ได้เกิดสุริยุปราคาเต็มดวงที่หมู่บ้านหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยการคำนวณล่วงหน้าที่แม่นยำของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช ซึ่งทรงใช้พระปรีชาสามารถด้านดาราศาสตร์และคณิตศาสตร์ คํานวณการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงครั้งนี้ไว้ล่วงหน้าถึง 2 ปี โดยทรงระบุวัน เวลา และสถานที่ที่จะมองเห็นได้อย่างชัดเจนและแม่นยำที่สุดคือที่ ตำบลหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งในยุคนั้น ความรู้ทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ยังไม่เป็นที่แพร่หลายในไทย และนักดาราศาสตร์ชาวตะวันตกบางส่วนยังไม่เชื่อว่าการคำนวณของพระองค์จะแม่นยำ
“แต่เมื่อถึงวันที่ทรงคำนวณก็เกิดปรากฏการณ์สุริยุปราคาก็เกิดขึ้นตรงตามที่พระองค์ทรงคำนวณไว้ทุกประการ ต่อหน้าคณะทูตานุทูตและนักวิทยาศาสตร์ชาวต่างชาติที่พระองค์ทรงเชิญมาเป็นสักขีพยานถึงพระอัจฉริยภาพและพระวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช ในการนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาใช้พิสูจน์และอธิบายปรากฏการณ์ทางธรรมชาติได้อย่างเป็นเหตุเป็นผล“
ด้วยพระปรีชาสามารถนี้ ประชาชนชาวไทยจึงพร้อมใจกันถวายพระราชสมัญญานามแด่พระองค์ท่านว่า “พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย” และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบและอนุมัติให้วันที่ 18 สิงหาคมของทุกปี เป็น “วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ” โดยเริ่มต้นครั้งแรกในปี 2525 เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช
กองสารนิเทศ สป.มท.
ครั้งที่ 836/2569 วันที่ 18 ส.ค. 69